Pomnik Kolei Jabłonowskiej – parowóz w Karczewie

Pomnik

Parowóz ustawiony przy skrzyżowaniu ulic Adama Mickiewicza i Czerwonej Drogi w Karczewie. Jest to parowóz wąskotorowy (750mm) typu Ryś, noszący kiedyś oznaczenie Cukrownia Tuczno 3, natomiast obecnie nie ma żadnego oznaczenia. Lokomotywa ta została wyprodukowana w 1947 roku w FABLOKu i od początku służyła w Cukrowni Tuczno – stąd takie oznaczenie. Po zakończeniu służby parowóz przekazano do Muzeum w Sochaczewie. Jako pomnik w Karczewie stanął w 1998 roku z inicjatywy Komitetu Obchodów 450-lecia Karczewa. Co ciekawe, ta konkretna lokomotywa nie była w żaden sposób związana z kolejką, którą upamiętnia. Jednak jej umiejscowienie nie jest przypadkowe – stoi w miejscu ostatniego odcinka Kolei Jabłonowskiej z Otwocka do Karczewa. Na przeciwko znajdują się budynki dawnych warsztatów kolejowych.

Kolej Jabłonowska

Powstanie Kolei Jabłonowskiej wiąże się z dynamicznym rozwojem w XIX wieku. Okolice Otwocka zaczęto postrzegać jako atrakcyjne miejsce letniskowe oraz uzdrowiskowe. Potrzebny był szybki sposób transportu różnych towarów jak i pasażerów do Warszawy. Pomysł utworzenia linii kolejowej pojawił się w 1896 roku, a pierwszy pociąg na odcinku Jabłonna – Warszawa pojechał już w 1900 roku. Przez następne lata trwała sukcesywna rozbudowa. Trasę przedłużono aż do Karczewa. Kolejka miała połączenie z Marecką Koleją Dojazdową (Warszawa – Radzymin). Ostatnią stację – Karczew – oddano do użytku w 1914 roku.

Plany związane z kolejką były bardzo ambitne. Chciano przedłużać linię o kolejne stacje za Karczewem. Planowano także doprowadzenie torów nad samą Wisłę oraz zorganizowanie statku między tym miejscem a Warszawą. Myślano nawet o zelektryfikowaniu wszystkich podstołecznych linii. W 1937 roku otwarto nowe budynki warsztatowe w Karczewie i zaczęto tam przenosić cały tabor i urządzenia techniczne. Żadnego z tych pomysłów jednak ostatecznie nie zrealizowano ze względu na wybuch pierwszej wojny światowej. W następnych latach, w związku z rozwojem Warszawy i zwiększającą się liczbą aut oraz tramwajów, wąskotorówka poruszająca się przez środek miasta przestała być pożądana. Nieprzychylne były także władze Otwocka. Domagano się likwidacji lub zabezpieczenia niebezpiecznych fragmentów. Planowano zamknięcie kolejki na rok 1939, jednak nie doszło ono do skutku ze względu na wybuch drugiej wojny światowej. W trakcie działań wojennych część infrastruktury zniszczono a nazwy stacji przemianowano na ich niemieckie odpowiedniki.

Likwidacja

Po zakończeniu wojny odbudowano część trasy i możliwe było kursowanie pomiędzy Falenicą a Karczewem, a w 1945 roku przejezdna była już cała trasa. Malało jednak zainteresowanie i frekwencja podróżnych, co spowodowało stopniowe zamykanie kolejki. Ostatni fragment z Otwocka do Karczewa zamknięto w 1963 roku. Całe torowisko rozebrano, a tabor przekazano na rzecz innych wąskotorówek. Do dzisiaj zachowały się jedynie nieliczne pozostałości po Kolei Jabłonowskiej znajdując inne zastosowania – budynki dawnych dworców, nasyp kolejowy w Skaryszewie (obecnie chodnik), most kolejowy na Świdrze (obecnie most drogowy), dawne warsztaty w Karczewie (obecnie należą do Przedsiębiorstwa Produkcji Farmaceutycznej)

Translate »